Có một cuộc đùn đẩy âm thầm xảy ra trong vô số dự án website: khi trang lên sóng mà không được tìm thấy trên Google, người làm SEO nói đáng lẽ lập trình viên phải làm phần kỹ thuật, còn lập trình viên nói đó là việc của SEO. Khách hàng đứng giữa, bối rối, và website thì tiếp tục im lặng. Gốc rễ của mớ hỗn loạn này là sự thiếu rõ ràng về việc ai chịu trách nhiệm cho cái gì. Bài viết này trả lời những câu hỏi thường gặp nhất để phân định rạch ròi, và quan trọng hơn, để hai vai trò phối hợp thay vì đổ lỗi.
SEO onpage thật ra gồm những gì
Trước khi phân vai, cần hiểu SEO onpage bao gồm những lớp công việc khác nhau. Có lớp kỹ thuật nền tảng: cấu trúc đường dẫn, tốc độ tải, khả năng được lập chỉ mục, dữ liệu có cấu trúc, hoạt động tốt trên di động. Có lớp nội dung: tiêu đề, mô tả, cách tổ chức nội dung quanh ý định tìm kiếm, từ khóa và cách dùng chúng tự nhiên. Và có lớp cấu trúc trang: cách sắp xếp các đề mục, liên kết nội bộ giữa các trang.
Sở dĩ hay xảy ra tranh cãi là vì các lớp này nằm vắt ngang ranh giới chuyên môn. Lớp kỹ thuật rõ ràng cần bàn tay lập trình, lớp nội dung cần đầu óc SEO và viết lách, còn lớp cấu trúc thì cả hai cùng chạm tới. Nhìn ra ba lớp này là bước đầu để hiểu vì sao không thể quy gọn trách nhiệm về đúng một phía, và vì sao sự phối hợp là bắt buộc.
Việc nào thuộc về lập trình viên
Lập trình viên chịu trách nhiệm cho nền móng kỹ thuật mà SEO đứng lên trên. Đó là việc website tải nhanh, hiển thị tốt trên điện thoại, có cấu trúc đường dẫn sạch sẽ, cho phép công cụ tìm kiếm lập chỉ mục đúng cách, và hỗ trợ các yếu tố kỹ thuật như dữ liệu có cấu trúc hay sơ đồ trang. Đây là những thứ phải được xây đúng ngay từ khi dựng web, vì sửa sau thường tốn kém và rủi ro.
Điểm mấu chốt là phần lớn nền móng kỹ thuật này rất khó hoặc rất đắt để thêm vào sau khi website đã hoàn thiện. Một website dựng mà không nghĩ tới khả năng được tìm thấy giống một tòa nhà xây xong mới phát hiện quên chừa chỗ cho thang máy. Vì thế, lập trình viên cần ý thức về các yêu cầu kỹ thuật của SEO ngay từ đầu, kể cả khi chưa có người làm SEO nào tham gia dự án.
Việc nào thuộc về người làm SEO
Người làm SEO chịu trách nhiệm cho lớp chiến lược và nội dung. Họ nghiên cứu khách hàng tìm kiếm bằng những từ khóa nào, quyết định website nên có những trang gì để đáp ứng các ý định tìm kiếm đó, và định hình nội dung sao cho vừa thuyết phục người đọc vừa phù hợp với cách công cụ tìm kiếm hiểu trang. Họ cũng lo phần tiêu đề, mô tả, và cách dùng từ khóa một cách tự nhiên.
Nói cách khác, nếu lập trình viên đảm bảo website có thể được tìm thấy về mặt kỹ thuật, thì người làm SEO đảm bảo nó xứng đáng được tìm thấy về mặt nội dung. Một website kỹ thuật hoàn hảo nhưng nội dung không nhắm đúng điều khách tìm thì vẫn vắng khách, cũng như một nội dung xuất sắc trên nền kỹ thuật hỏng thì không bao giờ được nhìn thấy. Hai phần bổ trợ nhau, không thay thế nhau.
Vậy ai chịu trách nhiệm khi hai bên đổ cho nhau
Đây là câu hỏi đau đầu nhất, và câu trả lời thẳng thắn là trách nhiệm cuối cùng thuộc về việc phối hợp, không thuộc riêng bên nào. Phần lớn các vụ đùn đẩy xảy ra vì không ai vạch rõ ranh giới và điểm giao từ đầu. Khi vai trò được thống nhất bằng văn bản trước khi dự án bắt đầu, ai lo lớp nào, giao tiếp với nhau ở đâu, thì những cuộc đổ lỗi gần như biến mất.
Giải pháp thực tế là có một người hoặc một bên đóng vai điều phối, đảm bảo các yêu cầu SEO được truyền tới lập trình viên đúng lúc và được kiểm tra khi bàn giao. Khi thuê ngoài, khách hàng nên hỏi rõ ngay từ đầu phần SEO kỹ thuật có nằm trong phạm vi không, thay vì giả định nó tự động được làm. Sự rõ ràng từ sớm rẻ hơn nhiều so với việc gỡ rối khi website đã lên sóng và im lặng.
Có nên chờ làm web xong rồi mới tối ưu không
Một quan niệm sai phổ biến là cứ dựng web cho xong rồi thuê SEO vào tối ưu sau. Cách làm này gây lãng phí, vì nhiều yếu tố nền tảng nếu không được tính từ đầu sẽ phải làm lại tốn kém, đôi khi phải đụng tới cả cấu trúc website. Giống như việc gia cố móng cho một ngôi nhà đã xây xong, sửa sau luôn khó và đắt hơn làm đúng từ đầu.
Cách tiếp cận khôn ngoan là đưa tư duy SEO vào ngay từ giai đoạn lên kế hoạch website, chứ không phải như một bước phụ sau cùng. Điều này không có nghĩa là phải hoàn thiện mọi nội dung trước khi dựng, mà là kiến trúc và nền móng kỹ thuật phải sẵn sàng đón SEO ngay từ đầu. Khi đó, việc tối ưu sau này là xây tiếp trên một nền vững, thay vì phải đập ra làm lại.
Nếu thuê trọn gói một đơn vị thì sao
Khi thuê một đơn vị làm cả website lẫn SEO, về lý thuyết vấn đề đùn đẩy được giải quyết, vì cùng một bên chịu trách nhiệm. Nhưng thực tế, ngay cả trong một đơn vị, sự phối hợp giữa người dựng web và người làm SEO vẫn cần được tổ chức tốt, nếu không thì vấn đề chỉ chuyển vào bên trong thay vì biến mất. Khách hàng nên hỏi rõ đơn vị có quy trình phối hợp hai phần này hay không.
Lợi thế của trọn gói là một đầu mối chịu trách nhiệm và không có khe hở để đổ lỗi ra ngoài. Tuy nhiên, khách vẫn nên xác nhận rằng phần SEO kỹ thuật thật sự được làm chứ không chỉ được hứa, vì một số nơi gộp chữ SEO vào báo giá cho đẹp mà không thực hiện đầy đủ. Một câu hỏi cụ thể về những việc kỹ thuật sẽ được làm thường đủ để phân biệt lời hứa suông với cam kết thật.
Làm sao kiểm tra lập trình viên đã làm đúng phần của họ
Khách hàng không cần là chuyên gia kỹ thuật để kiểm tra những điều cơ bản. Bạn có thể tự đo tốc độ tải trên điện thoại, thử tìm tên doanh nghiệp trên Google để xem các trang con có được hiển thị không, kiểm tra mỗi trang có tiêu đề và mô tả riêng không, và xác nhận website không vô tình chặn công cụ tìm kiếm. Những phép thử đơn giản này lộ ra phần lớn lỗi nền tảng phổ biến.
Nếu muốn chắc chắn hơn, bạn có thể yêu cầu một bản kiểm tra kỹ thuật khi nghiệm thu, liệt kê rõ các yếu tố SEO nền tảng đã được xử lý. Việc đưa những hạng mục này vào danh sách nghiệm thu ngay từ đầu khiến chúng trở thành điều kiện bàn giao, thay vì thứ phát hiện thiếu sót khi đã quá muộn. Sự chủ động kiểm tra này bảo vệ bạn khỏi đúng những khoảng trống mà các vụ đùn đẩy hay rơi vào.
Doanh nghiệp nhỏ không có người làm SEO thì sao
Nhiều doanh nghiệp nhỏ không có nhân sự SEO riêng, và điều đó không có nghĩa là phải bỏ mặc. Trong trường hợp này, điều tối thiểu là chọn đơn vị làm web có ý thức về SEO kỹ thuật và xây nền móng đúng ngay từ đầu, để cánh cửa luôn mở cho việc tối ưu sau này. Một website được dựng đúng nền tảng có thể chưa được tối ưu nội dung hết mức, nhưng ít nhất nó không tự đóng sập cơ hội được tìm thấy.
Phần nội dung, doanh nghiệp nhỏ có thể bắt đầu một cách giản dị bằng việc viết về đúng những câu hỏi khách hay đặt, bằng ngôn ngữ thật của khách. Không cần kỹ thuật cao siêu, chỉ cần hiểu khách và kiên trì. Khi đã đủ nguồn lực, việc thuê chuyên môn SEO sâu hơn sẽ thuận lợi vì nền móng đã sẵn sàng, thay vì phải xây lại từ đầu.
Kết: hợp tác thay vì phân tuyến cứng nhắc
Nếu rút lại thành một ý, thì SEO onpage không phải việc của riêng lập trình viên hay riêng người làm SEO, mà là kết quả của sự phối hợp giữa hai vai trò bổ trợ nhau. Lập trình viên dựng nền móng để website có thể được tìm thấy; người làm SEO định hình nội dung để nó xứng đáng được tìm thấy. Đổ hết cho một bên là cách nhìn sai dẫn tới đùn đẩy và website im lặng.
Cách phòng tránh tốt nhất là sự rõ ràng từ sớm và một đầu mối điều phối, cùng việc đưa tư duy SEO vào ngay từ khi lên kế hoạch chứ không phải vá sau. Khi hai vai trò làm việc cùng nhau thay vì vạch tuyến cứng nhắc rồi đổ lỗi qua lại, website ra đời vừa vững về kỹ thuật vừa đúng về nội dung, và đó mới là một website có cơ hội thật sự được khách tìm thấy.
Tại Microads, chúng tôi gắn SEO kỹ thuật vào quy trình dựng web ngay từ đầu và điều phối chặt giữa người làm nền tảng với người định hình nội dung, để không có khe hở nào cho việc đổ lỗi. Nếu bạn đang chuẩn bị làm web và muốn chắc rằng phần SEO onpage không bị rơi giữa hai ghế, hãy trao đổi với chúng tôi qua 0919 788 815 hoặc khanhn@microads.vn.
