Phần lớn chủ doanh nghiệp tiếp cận việc làm website giống như đi may một bộ vest: chọn nơi cắt đẹp, vải tốt, giá hợp lý. Vấn đề là một website không tồn tại để được ngắm. Nó tồn tại để tìm ra khách, thuyết phục khách và chuyển khách thành đơn hàng trong lúc bạn đang ngủ. Khi bạn chấm một bản thiết kế bằng con mắt thẩm mỹ thay vì bằng tư duy bán hàng, bạn rất dễ trả tiền cho một tấm áp phích kỹ thuật số đắt đỏ mà không một ai tìm thấy.
Bài viết này không dạy bạn code. Nó đưa cho bạn một khung quyết định để ngồi đối diện với đơn vị thiết kế và biết chính xác mình đang mua gì, đâu là thứ đáng tiền, đâu là thứ nghe kêu mà rỗng.
Trước khi bàn về màu sắc, hãy chốt việc website phải làm được
Một câu hỏi tưởng đơn giản nhưng khiến nhiều người lúng túng: "Website này thành công thì điều gì xảy ra?". Nếu câu trả lời chỉ là "trông chuyên nghiệp hơn", bạn chưa có mục tiêu, bạn có một mong muốn.
Mục tiêu thì đo được. Nó nghe giống như: mỗi tháng có 40 yêu cầu báo giá gửi về từ form liên hệ; tỷ lệ khách rời trang chủ trong 5 giây giảm xuống dưới một phần ba; từ khóa "dịch vụ kế toán quận 7" lọt trang nhất trong sáu tháng. Khi mục tiêu rõ, mọi quyết định thiết kế phía sau đều có một thước đo để dựa vào, và bạn không còn tranh cãi cảm tính về việc nút bấm nên màu cam hay màu xanh.
Hãy viết ra ba con số bạn muốn website tác động tới, trước khi gặp bất kỳ ai. Ba con số đó là bản hợp đồng bạn ký với chính mình.
Bốn trụ cột của một website thật sự "chuẩn SEO"
Cụm từ "chuẩn SEO" bị lạm dụng đến mức gần như vô nghĩa. Khi một đơn vị nói website của họ chuẩn SEO, bạn có quyền hỏi: chuẩn ở bốn điểm cụ thể này hay không.
Kiến trúc thông tin và đường dẫn
Google đọc website của bạn như một người lần đầu bước vào tòa nhà lạ. Nếu các phòng được đánh số lộn xộn, không có bảng chỉ dẫn, người ta sẽ bỏ đi. Kiến trúc thông tin tốt nghĩa là mỗi dịch vụ có một trang riêng với đường dẫn sạch sẽ, dễ đọc; các trang liên quan được nối với nhau bằng liên kết nội bộ hợp lý; và không có ngõ cụt nào dẫn người dùng tới trang trắng. Hãy yêu cầu đơn vị thiết kế vẽ cho bạn sơ đồ trang web trên một tờ giấy. Nếu họ không vẽ được trong năm phút, họ chưa nghĩ về nó.
Tốc độ và trải nghiệm trên điện thoại
Hơn một nửa khách của bạn sẽ mở website bằng điện thoại, thường khi đang chờ thang máy hoặc ngồi trên xe. Một trang tải chậm ba giây so với một giây có thể khiến bạn mất một phần đáng kể lượng khách trước cả khi họ kịp đọc dòng đầu tiên. Tốc độ không phải thứ làm sau cho đẹp đội hình; nó là một quyết định kiến trúc ngay từ đầu, liên quan tới cách xử lý hình ảnh, cách tải mã, cách chọn nền tảng lưu trữ.
Nội dung tổ chức theo ý định người tìm kiếm
Đây là điểm bị bỏ quên nhiều nhất. Một website có thể nhanh và đẹp nhưng vẫn vắng khách vì nó nói về thứ doanh nghiệp muốn khoe, chứ không trả lời thứ khách đang gõ vào ô tìm kiếm. Người ta không tìm "chúng tôi là công ty hàng đầu". Người ta tìm "lắp camera cho cửa hàng giá bao nhiêu", "phần mềm quản lý spa có khó dùng không". Nội dung chuẩn SEO là nội dung được sắp xếp quanh những câu hỏi thật của người mua, theo từng chặng họ đi từ tò mò đến quyết định.
Nền tảng kỹ thuật sạch
Phần này khách hàng không nhìn thấy nhưng công cụ tìm kiếm thì có. Thẻ tiêu đề, dữ liệu có cấu trúc, sơ đồ XML, thẻ canonical, khả năng được lập chỉ mục đúng cách. Bạn không cần hiểu từng món, nhưng bạn cần biết chúng tồn tại và hỏi liệu đơn vị có làm hay không. Một website thiếu nền tảng kỹ thuật giống như một cửa hàng đẹp nhưng nằm trong con hẻm Google không bao giờ ghé qua.
Năm câu hỏi nên đặt cho đơn vị thiết kế
Một cuộc trao đổi tốt sẽ lộ ra rất nhiều điều. Hãy mang theo năm câu này:
Bạn bàn giao cho tôi cả mã nguồn và quyền quản trị, hay tôi bị khóa trong hệ thống của bạn? Câu trả lời phân biệt một đối tác với một cái bẫy phụ thuộc.
Sau khi bàn giao, ai chịu trách nhiệm nếu trang bị lỗi vào lúc nửa đêm? Hãy hỏi về chế độ bảo trì trước khi cần đến nó.
Tôi tự cập nhật nội dung được không, hay mọi thay đổi dấu phẩy đều phải nhờ bên bạn và trả phí? Một website tốt trao quyền chủ động cho chủ của nó.
Anh đo hiệu quả của website tôi bằng chỉ số nào? Nếu họ chỉ nói về lượt xem mà không nói về chuyển đổi, họ đang bán giao diện.
Cho tôi xem một website anh từng làm, sau một năm nó mang lại điều gì cho khách? Một dự án sống được một năm nói nhiều hơn mười ảnh chụp màn hình lung linh.
Dấu hiệu một bản đề xuất chỉ đẹp mà không bán được
Có vài tín hiệu cảnh báo lặp đi lặp lại trong các dự án thất bại. Bản đề xuất dành chín phần mười thời lượng nói về hiệu ứng động và phối màu, nhưng không một dòng nào nói về việc khách sẽ tìm thấy trang bằng cách nào. Báo giá trọn gói mơ hồ, không tách bạch đâu là thiết kế, đâu là lập trình, đâu là nội dung, khiến bạn không biết cắt phần nào khi ngân sách hẹp. Đơn vị hứa "lên top Google" như một lời cam kết chắc nịch, trong khi không ai kiểm soát được thuật toán của Google ngoài chính Google. Và cuối cùng, họ không hỏi gì về khách hàng của bạn, về ngành của bạn, về điều khiến bạn khác đối thủ; họ chỉ hỏi bạn thích màu gì.
Một đối tác nghiêm túc sẽ làm ngược lại: hỏi nhiều về việc kinh doanh của bạn trước khi nói về thiết kế.
Khung chấm điểm trước khi ký
Hãy biến cảm giác mơ hồ thành một bảng điểm. Với mỗi đơn vị đang cân nhắc, chấm từ một đến năm cho sáu tiêu chí: mức độ họ hiểu mục tiêu kinh doanh của bạn; sự rõ ràng của kiến trúc thông tin họ đề xuất; cam kết cụ thể về tốc độ và trải nghiệm di động; cách họ tiếp cận nội dung theo ý định tìm kiếm; điều khoản bàn giao mã nguồn và bảo trì; cùng những bằng chứng thật từ dự án cũ.
Một đơn vị đạt điểm cao ở thẩm mỹ nhưng thấp ở năm tiêu chí còn lại sẽ cho bạn một website đẹp và im lặng. Đảo lại, một đơn vị mạnh ở năm tiêu chí kia, dù giao diện ban đầu chưa rực rỡ, mới là nơi đáng đặt cọc, bởi cái đẹp có thể tinh chỉnh còn nền móng thì rất khó đập đi xây lại.
Ngân sách nên chia thế nào cho hợp lý
Một sai lầm âm thầm nhưng tốn kém là dồn gần hết tiền vào giao diện, rồi bỏ đói hai thứ thật ra quyết định kết quả: nội dung và nền tảng kỹ thuật. Website đẹp mà rỗng nội dung giống một gian hàng lộng lẫy nhưng nhân viên đứng im không biết nói gì với khách. Khi nhìn một báo giá trọn gói, hãy đề nghị tách nó thành các lớp để biết tiền của mình đang chảy về đâu.
Cách phân bổ lành mạnh là hình dung website gồm ba lớp chồng lên nhau. Lớp thiết kế và trải nghiệm lo phần khách nhìn thấy và cảm nhận. Lớp lập trình và tích hợp lo phần chạy mượt, nối được với những công cụ bạn đang dùng, và mở rộng được về sau. Lớp nội dung và tối ưu tìm kiếm lo phần khiến khách tìm ra bạn và bị thuyết phục. Một dự án khỏe mạnh không để lớp nào teo tóp tới mức kéo sập hai lớp còn lại.
Khi ngân sách eo hẹp, hãy cắt theo chiều rộng chứ đừng cắt theo chiều sâu. Nghĩa là làm ít trang hơn nhưng mỗi trang vẫn đủ ba lớp, thay vì làm đủ trang mà trang nào cũng hời hợt. Một website năm trang chỉn chu luôn thắng một website hai mươi trang nửa vời.
Quy trình và mốc thời gian nên kỳ vọng
Một dự án website tử tế hiếm khi xong gọn trong vài ngày, và bạn nên dè chừng nếu ai đó hứa điều ngược lại. Thông thường nó đi qua các chặng: tìm hiểu nhu cầu và đối thủ, phác sơ đồ cấu trúc, dựng giao diện, lập trình và tích hợp, nhập liệu cùng kiểm thử, rồi mới đến ngày lên sóng. Mỗi chặng nên có một thứ cụ thể để bạn nhìn và duyệt, thay vì biến mất rồi tái xuất với một sản phẩm hoàn chỉnh mà bạn không kịp góp ý.
Hãy cảnh giác với hai thái cực. Một bên là tốc độ thần kỳ đáng ngờ, thường có nghĩa họ áp một mẫu dựng sẵn lên thương hiệu của bạn mà không thật sự suy nghĩ về việc kinh doanh. Bên kia là dự án trôi vô định không mốc bàn giao, dấu hiệu của việc thiếu kế hoạch và rất dễ đội chi phí. Một lịch trình có các mốc rõ ràng, mỗi mốc gắn với một sản phẩm bạn duyệt được, là điều đáng đòi hỏi ngay từ khi ký.
Khi nào nên dừng tự làm và tìm một đối tác
Nhiều doanh nghiệp nhỏ bắt đầu bằng một mẫu dựng sẵn và điều đó hoàn toàn hợp lý ở giai đoạn đầu. Bạn nên cân nhắc một đối tác chuyên nghiệp khi website bắt đầu trở thành kênh bán hàng chính chứ không còn là tấm danh thiếp; khi bạn cần tích hợp những thứ phức tạp như đặt lịch, thanh toán, đồng bộ kho; hoặc khi mỗi giờ bạn bỏ ra để vật lộn với giao diện đáng giá hơn nhiều nếu dồn vào việc bạn giỏi nhất.
Tại Microads, từ năm 2015 chúng tôi tiếp cận mỗi website như một bài toán kinh doanh chứ không phải một sản phẩm trang trí: bắt đầu bằng việc bạn cần khách hàng làm gì, rồi mới thiết kế đường đi để họ làm điều đó. Nếu bạn đang phân vân giữa vài bản đề xuất và muốn một góc nhìn thẳng thắn, hãy đặt một buổi trao đổi ngắn qua hotline 0919 788 815 hoặc gửi vài dòng tới khanhn@microads.vn. Mang theo ba con số mục tiêu của bạn; chúng ta sẽ bắt đầu từ đó thay vì bắt đầu từ bảng màu.
